Σχετικά
Η σελίδα αυτή παρουσιάζει το ιστορικό και γλωσσικό πλαίσιο του αρχείου, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο είναι οργανωμένα τα τεκμήριά του.
Ποιοι είναι οι Ρουμέοι
Οι Ρουμέοι είναι η ελληνόφωνη κοινότητα της Αζοφικής. Η ιστορία τους συνδέεται με την Κριμαία και με τη μετοίκηση του ορθόδοξου πληθυσμού στην περιοχή της Αζοφικής στα τέλη του 18ου αιώνα. Μετά τη μετοίκηση, οι Ρουμέοι εγκαταστάθηκαν κυρίως σε χωριά γύρω από τη Μαριούπολη, όπου διατήρησαν τη γλώσσα, τα τραγούδια, τα έθιμα και την προφορική τους παράδοση.
Δίπλα στους Ρουμέους υπάρχουν και οι Ουρούμ, οι ταταρόφωνοι Έλληνες της Αζοφικής. Οι δύο κοινότητες έχουν κοινό ιστορικό και πολιτισμικό πλαίσιο, αλλά διαφέρουν κυρίως ως προς τη γλώσσα.
Η ρουμέικη γλώσσα
Η ρουμέικη γλώσσα ανήκει στην ελληνική ομάδα των ινδοευρωπαϊκών γλωσσών και είναι η γλώσσα των ελληνόφωνων Ελλήνων της Αζοφικής. Διαμορφώθηκε μέσα από μια μακρά ιστορική πορεία στην Κριμαία και στην Αζοφική και διατηρήθηκε κυρίως ως γλώσσα της προφορικής επικοινωνίας, των τραγουδιών, των παραμυθιών, της οικογενειακής μνήμης και της τοπικής παράδοσης.
Η ρουμέικη δεν είναι ενιαία. Σε διαφορετικά χωριά υπήρχαν τοπικά ιδιώματα που διέφεραν στην προφορά, στο λεξιλόγιο και σε ορισμένα γραμματικά χαρακτηριστικά. Στα τραγούδια και στα λαογραφικά κείμενα αυτές οι διαφορές είναι ιδιαίτερα σημαντικές, γιατί συνδέουν το υλικό με συγκεκριμένο χωριό, ερμηνευτή και παράδοση.
Κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα, η ρουμέικη βρισκόταν σε επαφή με άλλες γλώσσες της περιοχής, ιδίως με την κριμαϊκή ταταρική, την ουκρανική και τη ρωσική. Η επαφή αυτή αποτυπώνεται στο λεξιλόγιο, στη λαογραφία και στη ζωντανή γλώσσα των ερμηνευτών που παρουσιάζονται στο αρχείο.
Ο Εντουάρντ Χατζίνωβ και οι ηχογραφήσεις του
Ο Εντουάρντ Χατζίνωβ μελέτησε τη ρουμέικη λαϊκή παράδοση και ήταν από τους πρώτους που κατέγραψαν συστηματικά τα παραδοσιακά τραγούδια των Ρουμέων της Αζοφικής. Στα τέλη της δεκαετίας του 1960 και στις αρχές της δεκαετίας του 1970 έκανε ηχογραφήσεις σε ρουμέικα χωριά, διασώζοντας ζωντανές εκτελέσεις και τοπικές παραλλαγές τραγουδιών.
Το υλικό που συγκέντρωσε περιλαμβάνει παραλογές, ηρωικά και ιστορικά τραγούδια, λυρικά τραγούδια, γαμήλια και ημερολογιακά τραγούδια, μοιρολόγια, σατιρικά έργα και άλλες μορφές της προφορικής παράδοσης.
Το 2001 το έργο της ψηφιακής αποκατάστασης και αντιγραφής των ηχογραφήσεων υποστηρίχθηκε από το Κέντρο Έρευνας και Ανάπτυξης του Πολιτισμού της Μαύρης Θάλασσας, με πρωτοβουλία της προέδρου του, κυρίας Χρύσας Αράπογλου. Χάρη σε αυτή την υποστήριξη, μέρος των επιτόπιων ηχογραφήσεων διασώθηκε σε ψηφιακή μορφή και έγινε διαθέσιμο για περαιτέρω επεξεργασία.
Στο ψηφιακό αρχείο οι ηχογραφήσεις συνδυάζονται με μεταγραφές, μεταφράσεις και συνδεδεμένες χειρόγραφες ή δακτυλογραφημένες πηγές.
Πώς να χρησιμοποιείτε το αρχείο
Το αρχείο αποτελείται από ξεχωριστές καρτέλες τεκμηρίων. Ορισμένες καρτέλες περιέχουν ηχογραφήσεις τραγουδιών μαζί με μεταγραφές, μεταφράσεις και σύντομες πληροφορίες για την καταγραφή. Άλλες παρουσιάζουν αρχειακές πηγές, όπως χειρόγραφα ή δακτυλογραφημένα κείμενα, φωτογραφίες, καθώς και πληροφορίες για ερμηνευτές, τόπους, είδη και θεματικές κατηγορίες.
Στην καρτέλα μιας ηχογράφησης παρουσιάζονται το αρχείο ήχου, ο τίτλος του τραγουδιού, ο ερμηνευτής, ο τόπος και το έτος της καταγραφής, το είδος και η προέλευση της παράδοσης. Όπου είναι δυνατόν, προστίθενται επίσης η μεταγραφή και η μετάφραση.
Αν με το τραγούδι συνδέονται χειρόγραφες ή δακτυλογραφημένες πηγές, παρουσιάζονται ως ξεχωριστά συνδεδεμένα τεκμήρια.
Οι καρτέλες ερμηνευτών, τόπων και ειδών βοηθούν στην πλοήγηση ανάμεσα στα τεκμήρια. Από τη σελίδα ενός ερμηνευτή μπορείτε να περάσετε στις ηχογραφήσεις στις οποίες συμμετέχει, ενώ από τη σελίδα ενός τόπου σε υλικό που συνδέεται με συγκεκριμένο χωριό.
Δικαιώματα και χρήση
Τα τεκμήρια του αρχείου δημοσιεύονται για εκπαιδευτικούς, επιστημονικούς και πολιτιστικούς σκοπούς. Μπορούν να χρησιμοποιούνται για έρευνα, διδασκαλία και μη εμπορικές δημοσιεύσεις, με υποχρεωτική αναφορά στο ROUMEIKA Digital Archive.
Σε περίπτωση χρήσης ηχογραφήσεων, μεταγραφών, μεταφράσεων ή εικόνων, παρακαλούμε να αναφέρετε τον τίτλο του τεκμηρίου, τον ερμηνευτή, τον τόπο και το έτος της καταγραφής, εφόσον τα στοιχεία αυτά υπάρχουν στην καρτέλα, καθώς και τον σύνδεσμο προς την αντίστοιχη σελίδα του αρχείου.
Αν είστε συγγενής κάποιου ερμηνευτή ή έχετε πρόσθετες πληροφορίες για τα τεκμήρια του αρχείου, παρακαλούμε επικοινωνήστε μαζί μας.